Kemal Kılıçdaroğlu’nun Ekrem İmamoğlu için söylediği “Siyasi tutuklu değil, siyasi görüşü dolayısıyla içeri alınmış bir insan değil” sözleri tartışma yarattı. Kırmızı Not olarak Kılıçdaroğlu’nun yaptığı hukuki ve siyasi ayrımı önemli buluyoruz.
Bir siyasetçinin yargılanması her davayı siyasi yapar mı?
Bir kişinin belediye başkanı, parti yöneticisi ya da cumhurbaşkanı adayı olması, hakkında yürütülen her adli süreci kendiliğinden “siyasi dava” haline getirmez. Asıl soru şudur: Kişi siyasi düşüncesi nedeniyle mi yargılanıyor, yoksa kendisine isnat edilen belirli fiiller nedeniyle mi?
İmamoğlu hakkındaki yargı süreçlerinde yolsuzluk ve kamu kaynaklarının kullanımına ilişkin ciddi suçlamalar bulunuyor. Bunların her biri iddia makamı tarafından hukuka uygun delillerle kanıtlanmak, savunma tarafından tartışılmak ve bağımsız mahkeme tarafından değerlendirilmek zorundadır. Bir suçlamanın dosyada bulunması, o suçun işlendiğinin kesinleştiği anlamına gelmez.
Kılıçdaroğlu’nun yaptığı ayrım burada önem kazanıyor
Kılıçdaroğlu, Euronews Türkçe’ye verdiği röportajda İmamoğlu’nun tutuklanmasını doğru bulmadığını açıkça söyledi. Hatta cumhurbaşkanlığı adaylığı için kendisinin de oy verdiğini hatırlattı. Buna rağmen “Cumhurbaşkanlığı adaylığı ayrıdır, bu davalar ayrıdır” diyerek siyasi destek ile hukuki hesap verme sorumluluğunu birbirinden ayırdı.
Kılıçdaroğlu’nun yaklaşımı “İmamoğlu suçludur” demek değildir. Tam tersine, yargılamanın delil ve bulgular üzerinden yapılması, kişinin ise hesap vermeye hazır olması gerektiğini savunuyor.
“Kişi her yerde ve her ortamda hesap vermeye hazır olmalı. ‘Her kör kuruşun hesabını vereceğim’ diyecek.”
Kemal Kılıçdaroğlu, Euronews Türkçe
Siyasi kimlik ne suçluluk karinesidir ne dokunulmazlık zırhı
Ekrem İmamoğlu’nun siyasi kimliği onu suçlu yapmaz. Aynı siyasi kimlik, hakkında yöneltilen adli suçlamaları da kendiliğinden hükümsüz hale getirmez. Masumiyet karinesi herkes için geçerlidir. Suçluluk ancak hukuka uygun delillerin değerlendirildiği adil bir yargılama sonunda kesin hükümle belirlenebilir.
İddialar dayanaksızsa beraat kararı verilmelidir. Deliller hukuka aykırıysa ayıklanmalıdır. Tanık veya diğer beyanlar güvenilir değilse mahkeme bunların ispat değerini buna göre değerlendirmelidir. Fakat hukuken kullanılabilir deliller varsa bunlar da “adayımızdır”, “belediye başkanıdır” ya da “siyasi tutsaktır” denilerek tartışmanın dışına çıkarılamaz.
CHP’nin savunduğu hesap verebilirlik ilkesi
CHP yıllardır kamu yöneticilerinin harcadıkları her kuruşun hesabını vermesi gerektiğini savunuyor. Bu ilkenin inandırıcılığı, yalnızca siyasi rakiplere değil, CHP’li yöneticilere de aynı ölçüde uygulanmasına bağlıdır.
Kılıçdaroğlu’nun “Hesap soruyorsanız hesap vermeye hazır olacaksınız. Kim olursa olsun” yaklaşımı tam da bu noktada anlam kazanıyor. Hukukun ölçüsü kişinin partisi değil, somut fiil ve delildir.
Kırmızı Not’un sorusu basit
Bir siyasetçinin yargılanması mı siyasi davadır, yoksa siyasi düşünceleri nedeniyle yargılanması mı?
Bu iki kavram birbirine karıştırıldığında hukuk kişilere göre işlemeye başlar. Bugün desteklediğimiz siyasetçi için görmezden geldiğimiz hukuk ilkelerine yarın başka biri için ihtiyaç duyabiliriz.
Kırmızı Not olarak çizgimiz nettir: Peşinen suçlu ilan etmek de yanlış, siyasi kimliği peşinen beraat belgesine çevirmek de. İddia makamı iddiasını kanıtlamalı, savunma bütün delillere cevap verebilmeli ve karar bağımsız mahkeme tarafından verilmelidir.
Kemal Kılıçdaroğlu’nun sözlerinin değeri burada ortaya çıkıyor. İmamoğlu’nun tutuklanmasını eleştirirken aynı anda hesap verme sorumluluğunu savunuyor. Hukuk açısından doğru tartışma da budur: Kişinin kim olduğu değil, dosyadaki hukuka uygun delillerin ne söylediği.